Lesson 3: Transitivity and Causatives
Command Esperanto's -ig- and -iĝ- suffixes to express causation and inchoative change, and understand how transitivity determines accusative use.
Overview
Transitivity — whether a verb takes a direct object or not — is one of the most systematically handled features in Esperanto. Where English relies on context or separate vocabulary to distinguish "I moved" (intransitive) from "I moved the chair" (transitive), Esperanto has dedicated morphological tools: -ig- makes a verb causative/transitive, and -iĝ- makes a verb intransitive/inchoative. This two-suffix system lets you derive an entire family of semantically related verbs from a single root, giving Esperanto a logical expressiveness that English achieves only with much larger vocabulary. At B2, you need to command this system fluently and use it productively to coin new forms on the spot — a key marker of true intermediate-to-advanced competence.
This lesson connects backward to basic verb morphology and forward to word-building (L6), where you will stack -ig- and -iĝ- with other affixes to create complex derivations like plibonigi (to improve) and pliboniĝi (to get better). It also connects to the stylistic registers lesson (L7), since scientific and technical Esperanto uses impersonal -iĝ- constructions extensively. After this lesson, you can describe any process of change — physical, emotional, social — with morphological precision rather than circumlocution.
Learning Objectives
By the end of this lesson you can:
- Correctly use -ig- to form causative/transitive verbs and -iĝ- to form inchoative/intransitive verbs from roots and existing verbs
- Distinguish reflexive sin lavi from inchoative laviĝi and explain the semantic difference
- Apply the transitivity system to produce paired forms (fermi/fermiĝi, rompi/rompiĝi, bruligi/bruli) without error
- Create novel -ig- and -iĝ- forms on the fly to express causation and change in spontaneous speech
Vocabulary
| Esperanto | Type | English | Example sentence |
|---|---|---|---|
| movi | verb | to move (tr.) | Ŝi movis la seĝon al la fenestro. |
| moviĝi | verb | to move (intr.) | La kurtenoj moviĝis en la vento. |
| movigi | verb | to cause to move | La instruisto movigas la lernantojn al alia ĉambro. |
| fermi | verb | to close (tr.) | Bonvolu fermi la pordon. |
| fermiĝi | verb | to close (intr.) | La pordo fermiĝis per si mem. |
| rompi | verb | to break (tr.) | Li rompis la vazon akcidente. |
| rompiĝi | verb | to break (intr.) | La vitra taso rompiĝis sur la planko. |
| bruli | verb | to burn (intr.) | La fajro brulis la tutan nokton. |
| bruligi | verb | to burn (tr.), to set on fire | Li bruligis la malnovajn leterojn. |
| purigi | verb | to clean | Ŝi purigis la manĝoĉambron post la festo. |
| puriĝi | verb | to become clean | La akvo puriĝis post filtrado. |
| granda | adj | large | La grandega urbo havas milionojn da loĝantojn. |
| grandigi | verb | to enlarge | La nova objektivo grandigas la bildon. |
| grandiĝi | verb | to grow larger | La problemo grandiĝis kun ĉiu tago. |
| laca | adj | tired | Ĉiuj estis lacaj post la longa promenado. |
| lacigi | verb | to tire out | La longa vojaĝo lacigis nin ĉiujn. |
| laciĝi | verb | to become tired | Li laciĝis rapidе kaj devis sidiĝi. |
| timo | noun | fear | Lia timo estis komprenebla en tiu situacio. |
| timigi | verb | to frighten | La subita bruo timigis la infanon. |
| timiĝi | verb | to become frightened | La hundo timiĝis kaj kaŝis sin sub la kanapo. |
| malvarma | adj | cold | La vetero fariĝis malvarma en oktobro. |
| malvarmigi | verb | to cool (tr.) | La refrigilo malvarmigas la manĝaĵon. |
| malvarmiĝi | verb | to get cold (intr.) | La kafo malvarmiĝis dum mi parolis. |
| sidi | verb | to sit (intr.) | Li sidis trankvile dum la tuta kunveno. |
| sidiĝi | verb | to sit down | Bonvolu sidiĝi, la prezento komenciĝos baldaŭ. |
| kuŝi | verb | to lie (intr.) | La kato kuŝas sur la kanapo. |
| kuŝigi | verb | to lay down (tr.) | Ŝi kuŝigis la bebon en la lulilo. |
| kuŝiĝi | verb | to lie down | Li kuŝiĝis sur la sofo kaj endormiĝis. |
| manĝigi | verb | to feed (cause to eat) | La patrino manĝigis la infanon per kaŝo. |
| inchoativi | adj | inchoative | Inchoativaj verboj esprimas ekiĝon de stato. |
Grammar Focus
The -ig- Causative Suffix
Structure: root + -ig- + verb ending (active: -as/-is/-os/-u/-i; past participle: -ita, etc.)
The suffix -ig- is one of the most productive in Esperanto. Its core meaning is "to cause (something) to become" or "to make (something) [adjective/state]." From pura (clean) → purigi (to make clean, to clean). From granda (large) → grandigi (to make larger, to enlarge). From laca (tired) → lacigi (to make tired, to tire out). From bela (beautiful) → beligi (to make beautiful, to beautify).
When -ig- is applied to an existing intransitive verb, it creates a causative transitive: from iri (to go, intransitive) → irigi (to make go, to drive, rarely used but grammatically valid). From dormi (to sleep) → dormigi (to put to sleep, to cause to sleep). From ridi (to laugh) → ridigi (to make laugh, to amuse). This is extremely productive for describing social and emotional causation: La filmo ridegigis min (The film made me laugh a lot).
When -ig- applies to a noun root, the meaning is "to make into" or "to provide with": reĝo (king) → reĝigi (to make king, to crown) — rare but grammatically standard. In everyday speech, the most common -ig- forms involve adjective roots (purigi, beligi, grandigi, malgrандigi) and are among the first vocabulary items advanced learners truly internalize.
| Esperanto | English |
|---|---|
| La suno varmigas la teron. | The sun warms the earth. (varma → varmigi) |
| Li manĝigis la bebon per kaŝo. | He fed the baby (caused the baby to eat) with porridge. |
| La komikaĵo ridegigis ĉiujn. | The comedy made everyone laugh a lot. |
| Ŝi dormigis la infanon per kanto. | She put the child to sleep with a song. |
| La nova leĝo simpligos la proceduron. | The new law will simplify the procedure. |
| Tiuj novaĵoj ĝojigis nin grandege. | That news made us very happy. |
Common mistake: ❌ Li malfermis la pordon por ke ĝi malfermis. → ✓ Li malfermis la pordon; la pordo malfermiĝis. — Use -ig- for the causing agent's action (transitive) and -iĝ- for what happens to the thing itself (intransitive). Do not use the same verb for both roles.
The -iĝ- Inchoative/Intransitive Suffix
Structure: root + -iĝ- + verb ending
The suffix -iĝ- is the systematic intransitive and inchoative counterpart to -ig-. Its core meanings are: (1) "to become [adjective]" — inchoative: ruĝiĝi (to become red, to blush), malvarmiĝi (to get cold), maljuniĝi (to grow old); (2) to mark an intransitive or reflexive-like action — moviĝi (to move, intransitively), ŝanĝiĝi (to change, intransitively); (3) to express a process happening to the subject without a causing agent: rompiĝi (to break, intransitive — "the glass broke"), fermiĝi (to close, intransitive — "the door closed").
The key semantic contrast: rompi is transitive — Li rompis la vazon (He broke the vase; he is the agent). Rompiĝi is intransitive — La vazo rompiĝis (The vase broke; the vase undergoes the change, no agent specified). This mirrors English "the vase broke" vs "he broke the vase," but Esperanto makes the distinction mandatory through morphology, not optional through context.
The -iĝ- forms also replace some reflexive constructions. Li lavis sin (He washed himself — explicit reflexive with sin) can often be replaced by Li laviĝis (He washed up — using -iĝ- to signal the subject acts on itself). However, the two are not fully synonymous: lavis sin emphasizes the reflexive action deliberately; laviĝis is more idiomatic for routine self-care actions.
| Esperanto | English |
|---|---|
| La akvo malvarmiĝis en la refrigilo. | The water got cold in the refrigerator. |
| La situacio ŝanĝiĝis post la elekto. | The situation changed after the election. |
| Ŝi ruĝiĝis, aŭdinte tiun rimarkоn. | She blushed, having heard that remark. |
| La pordо malfermigis per la vento. | The door was opened by the wind. (but more natural: La pordo malfermiĝis per la vento.) |
| Li sidĩĝis kaj komencis legi. | He sat down and began to read. |
| Post tiu kunveno, ni ĉiuj unuiĝis. | After that meeting, we all united. |
Common mistake: ❌ La taso rompiĝis de mi. → ✓ Mi rompis la tason. — When there is a deliberate human agent causing the action, use the transitive verb with the agent as subject, not -iĝ-. Use rompiĝi only when the breaking happens "on its own" or without emphasizing a causing agent.
Paired Transitivity: The Full System
Structure: Intransitive base → Transitive = add -ig- | Transitive base → Intransitive = add -iĝ-
Some Esperanto verbs are inherently transitive (rompi, fermi, malfermi, levi) and require -iĝ- to become intransitive. Others are inherently intransitive (bruli, iri, dormi, ridi) and require -ig- to become causative. A few are ambiguous in root form but clarified by context. The most important pairs to know at B2:
| Transitive | Intransitive | Notes |
|---|---|---|
| rompi (to break) | rompiĝi (to break) | Rompi takes direct object; rompiĝi does not |
| fermi (to close) | fermiĝi (to close) | Same pattern |
| levi (to raise) | leviĝi (to rise) | leviĝi = rise (sun, prices, etc.) |
| bruligi (to burn, tr.) | bruli (to burn, intr.) | bruli is the base intransitive |
| dormigi (to put to sleep) | dormi (to sleep) | dormi is the base intransitive |
| sidiĝi (to sit down) | sidi (to be sitting) | Note: sidi is a state, sidiĝi is the transition |
Common mistake: ❌ La suno levas. → ✓ La suno leviĝas. — Levi is transitive ("to raise something"). The intransitive "to rise" requires leviĝi.
Authentic Text
En la scienca raporto pri klimata ŝanĝo, la aŭtoroj klarigis, ke la meza temperaturo de la planedo daŭre altiĝas¹ — rezulto de la akumuliĝo² de forcejaj gasoj en la atmosfero. La maro varmiĝas³, la glacioj fandiĝas kaj la marnivelo leviĝas. Tiaj ŝanĝoj ne okazas unufoje: ili estas daŭraj procezoj, kiuj pliakriĝas kun ĉiu jardeko. La raporto postulis, ke registaroj simple ne povas plu prokrasti la decidon: la situaciо mem urĝigas⁴ ilin agi. Estas en la potenco de homaro malrapidigi la procezon per konkretaj agoj, sed la fenomeno ne povas esti haltigita tute — nur moderigita.
In the scientific report on climate change, the authors explained that the average temperature of the planet is continuously rising — a result of the accumulation of greenhouse gases in the atmosphere. The sea warms, the glaciers melt, and sea level rises. Such changes do not happen at once: they are ongoing processes, which intensify with each decade. The report demanded that governments simply can no longer delay the decision: the situation itself urges them to act. It is within humanity's power to slow the process with concrete actions, but the phenomenon cannot be stopped entirely — only moderated.
¹ altiĝas — -iĝ- inchoative from alta: becomes higher, rises (intransitive) ² akumuliĝo — -iĝ- nominalized: the (self-)accumulation, the process of accumulating ³ varmiĝas — becomes warm (intransitive inchoative) ⁴ urĝigas — -ig- causative from urĝa (urgent): makes urgent, urges — the situation causes them to feel urgency
Practice
Exercise 1: Transform the sentences Fill in the blank with the correct form: plain verb, -ig- form, or -iĝ- form.
- La infanoj _____ (ridi) dum la tuta filmo. [just laughed — intransitive]
- La komikaĵo _____ (ridi) ĉiujn infanojn. [made laugh — causative]
- La nokto _____ (malvarma) rapide en montoj. [became cold — inchoative]
- La refrigilo _____ (malvarma) la manĝaĵon. [cooled the food — causative transitive]
- La pordo _____ (fermi) per la vento. [closed on its own — intransitive]
Exercise 2: Translate to Esperanto
- The news frightened everyone in the room.
- The fire was burning all night, but no one set it deliberately.
- She sat down and immediately fell asleep.
- The teacher put the children to sleep with a long, boring lecture.
- The situation is getting worse every day; we must improve it together.
Exercise 3: Write your own Write a short descriptive paragraph (8–10 sentences) describing a physical change process — for example, a fire spreading through a forest, water freezing into ice, or a city changing over decades. Use at least three different -iĝ- forms (inchoative/intransitive), two different -ig- forms (causative), and at least one paired contrast where you show both the transitive and intransitive form of the same root. Try to make the passage read naturally, as if from a Monato science article.
Cultural Note
The -ig-/-iĝ- system reflects one of Zamenhof's deepest design principles: that Esperanto's morphology should be maximally expressive with minimal memorization. In a language like English, you must separately learn "to open," "to open up," "to get open," "to cause to open," "to be opened" — five constructions using different words or periphrases. In Esperanto, malfermi (transitive), malfermiĝi (intransitive), malfermigi (causative causative, rarely needed) cover the full space with transparent morphology. This is the core of what Claude Piron called Esperanto's "ergonomic" advantage — the cognitive load of vocabulary acquisition is dramatically lower because derivation is systematic.
In Esperanto literature, -iĝ- forms carry special emotional resonance because they describe things happening to people without agency — perfect for depicting grief, transformation, aging, and social change. The great Esperanto novelist Julio Baghy (1891–1967), in works like Viktimoj (Victims), used maljuniĝi, malĝojiĝi, perdiĝi with extraordinary effect to convey the passivity of people caught in historical catastrophe. His characters do not "lose themselves" as an active choice — they perdiĝas, they are lost, as if by the world itself.